Tutaj jesteś: Strona główna
Ustaw jako stronę startową
Puck
Menu

Najpiękniejsze miejsca w Polsce


Piotrków Trybunalski
Informacje ogólne Atrakcje turystyczne Piękno okolic Dane Teleadresowe Mapka
Nasza historia Co? Gdzie? Kiedy?
Atrakcje turystyczne » Zmień wersję prezentacji «

Rynek Trybunalski

foto. Dariusz Śmigielski

foto. Dariusz Śmigielski

Rynek Trybunalski stanowi centralny punkt średniowiecznego układu urbanistycznego. Rynek jest stosunkowo niewielki – ma bowiem wymiary 60 x 73 m.

Funkcję centrum administracyjnego miasta utracił w 2. połowie XIX stulecia, gdy rozebrano, stojący tu niegdyś na środku Ratusz Miejski.

Piotrkowski ratusz był jednopiętrowym budynkiem w kształcie wydłużonego czworoboku, wzniesionym z cegły. Przypuszcza się, że został wybudowany w XV wieku, jednak budowla ta w ciągu swego istnienia poddana została kilku przebudowom.


W 1611 r. do ratusza dobudowano wieżę, która później mieściła więzienie. Zakłada się, że od lat osiemdziesiątych XVI stulecia do 1792 roku to właśnie w budynku ratusza obradował Trybunał Koronny – ówczesny najwyższy sąd Rzeczypospolitej.

Utworzenie Trybunału było przełomem w dziejach sądownictwa polskiego – dzięki temu władza ustawodawcza oddzielona została od władzy wykonawczej. Do 1863 roku piotrkowski ratusz był siedzibą tutejszego magistratu.

Następnie został wydzierżawiony kupcom. Po 1867 r. został rozebrany z rozporządzenia rosyjskiego gubernatora Kochanowa.


foto. Paweł Małolepszy

W 1964 roku podczas badań archeologicznych prowadzonych na Rynku Trybunalskim odsłonięto podziemia dawnego ratusza.

Zarys fundamentów tej budowli zaznaczono na płycie Rynku – jest tu również pamiątkowa tablica poświęcona 400. rocznicy powstania Trybunału Koronnego, którego piotrkowski ratusz był siedzibą. Stojące przy Rynku kamienice mają w większości XIX-wieczne elewacje Na ich współczesnym wyglądzie zaważyły kolejne pożary, skutkiem których była likwidacja podcieni i przebudowa domów w stylu klasycystycznym.

Przy Rynku znajduje się szereg zabytkowych kamieniczek o historycznych nazwach jak: „Wójtowska“, „Ormiańska“, „Pałac Przyłuskich“, „Poczta Królewska“, „Szynk Wierzbicza“ i inne.

W narożniku rynku i ulic Łazienna-Mokra / Szewska znajduje się tzw. Pałac Królowej Bony. Na kilku kamienicach umieszczono tablice poświęcone wydarzeniom historycznym i postaciom związanym z miastem.


Zamek królewski

foto. Dariusz Śmigielski

Na wschód od Starego Miasta, poza linią dawnych murów miejskich wznosi się zamek królewski zbudowany w latach 1511-19 prawdopodobnie w miejscu pierwotnej (być może drewnianej) budowli wzniesionej – jak głosi tradycja – za sprawą Kazimierza Wielkiego.

Zamek, w kształcie wieży mieszkalnej, pierwotnie otoczony fosą był pierwszą budowlą renesansową w Polsce zrealizowaną z inicjatywy Zygmunta Starego a najpóźniej powstałą dużą rezydencją królewską w centralnej Polsce. Budowniczym zamku był Benedykt z Sandomierza.


foto. Dariusz Śmigielski

foto. Jacek Bykowski

W XVI w. zbierały się tutaj sejmy.

W 1568 r. tak opisano zamek piotrkowski: „Wieża murowana, koło niej przykop, przy niej budowania nie mało, w koło oparkanione koły sosnowymi“.

Później warownia podupadła – do upadku przyczynił się zwłaszcza „potop” szwedzki.

Zamek wprawdzie odbudowano, lecz już bez pierwotnych umocnień i attyki, którą zastąpił dach namiotowy.

Po II rozbiorze Polski zamek ponownie popadł w ruinę – jego kolejnej odbudowy dokonał w 1869 r. gubernator piotrkowski. Obniżono wtedy budynek o jedno piętro i przeznaczono na cerkiew garnizonową. Po I wojnie światowej zamek przekazano Polskiemu Towarzystwu Krajoznawczemu, które umieściło tu muzeum.

Zamek uszkodzony podczas II wojny światowej odbudowano przywracając mu cechy renesansowe – odtworzono wówczas ostatnią kondygnację, nie zdecydowano się jednak na rekonstrukcję wcześniej istniejącej attyki.

Obecnie w budynku mieści się piotrkowskie muzeum.

W samym wnętrzu zamku, oprócz ekspozycji muzealnej warto zwrócić uwagę na pomieszczenia z belkowanymi stropami i oknami w głębokich wnękach, resztki malowideł i tynków z XVI w., sklepioną kolebkowo klatkę schodową, renesansowe odrzwia i barokowe nadproże ozdobione kartuszami z herbem Awdaniec oraz fragmenty bogato zdobionych portali i nadproży.


Stare Miasto

foto. Dariusz Śmigielski

foto. Paweł Małolepszy

Stare Miasto w Piotrkowie Trybunalskim stanowi jeden z najciekawszych w Polsce środkowej zespołów dawnej zabudowy miejskiej, z centralnie położonym rynkiem i przylegającymi doń ulicami oraz około 100 zabytkowymi budowlami z różnych okresów historii miasta.

Zachowany do dziś staromiejski układ urbanistyczny sięga drugiej połowy XIII wieku, choć współcześnie istniejąca zabudowa jest znacznie późniejsza.


foto. Paweł Małolepszy

Kamienice Starego Miasta należące niegdyś do kupców posiadają częściowo zachowane sklepienia kolebkowe, ślady podcieni arkadowych, nierzadko rozległe piwnice oraz belkowane stropy. Dziś w elewacjach budynków piotrkowskiej starówki przeważa wystrój klasycystyczny lub nawiązujący do klasycyzmu.

Piotrkowskie Stare Miasto otoczone na przełomie XIV i XV wieku murami obronnymi na planie owalu, obejmuje swym zasięgiem Rynek Trybunalski, ulice: Grodzką, Konarskiego, Szewską, Łazienną Mokrą, Sieradzką, Rwańską, plac Czarnieckiego, ulice Pijarską, Farną i Rycerską oraz częściowo Krakowskie Przedmieście i ul. Wojska Polskiego.


Zamek Jaxów Bykowskich

foto. Jacek Bykowski

foto. Jacek Bykowski

Byki, dawniej wieś, obecnie płn.część miasta, wzmiankowana w źródłach od pocz. XV w., siedziba rodu Jaxa Bykowskich.

Data budowy zamku nie jest znana a przekazy źródłowe datujące budowę na rok 1604 dotyczą raczej rozbudowy zamku przez Jana Stanisława Bykowskiego, wojewodę sieradzkiego. Zamek zbudowany na rzucie wydłużonego prostokąta o kierunku płn.-płd. z niewielkimi ryzalitami w części środkowej.


foto. Jacek Bykowski

Na narożniku płn.-wsch. flankuje go baszta, stanowiąca obecnie zakończenie budynku, bowiem ostatnie jego pomieszczenia uległy zniszczeniu. Podobnie stało się na płd. Krańcu budynku, tak, że obecna ściana szczytowa jest dawną ścianą działową.

Od płd. krańca elewacji wschodniej przylega doń kaplica. Budowla jest dwukondygnacyjna, część środkowa i baszta północna trzykondygnacyjna. Na uwagę zasługują renesansowe obramienia okien i portale. Zamek obecnie jest siedzibą Ośrodka Doradztwa Rolniczego.


Fragmenty murów miejskich

foto. Dariusz Śmigielski

foto. Paweł Małolepszy

Budowę murów miejskich otaczających gród piotrkowski rozpoczęto w XIV w. w czasach Kazimierza Wielkiego, a ukończono dzięki fundacji królowej Jadwigi w końcu XIV w. Za budulec posłużyły kamień i cegła gotycka.

Średniowieczne fortyfikacje o wysokości do 4,5 metra i grubości do 2 metrów otaczały miasto wzdłuż dzisiejszych: ulicy Stronczyńskiego, Placów Kościuszki i Niepodległości, kościoła i nowego kolegium Jezuitów, ulicy Garncarskiej i Zamurowej, przekraczały ulicę Wojska Polskiego obejmując łukiem dawny klasztor i kościół Dominikanów.

Mury zamykały w swym wnętrzu nieregularny wielobok o wymiarach 340 x 300 metrów z niewielkim rynkiem, z którego wybiegało 8 ulic. Miasto posiadało 3 bramy: Krakowską (na osi Krakowskiego Przedmieścia), Wolborską (ul. Starowarszawska) i dobudowaną później Bramę Sieradzką (ul. Sieradzka). Bezpieczeństwa mieszkańców grodu strzegło 10 baszt.

Na przestrzeni wieków fortyfikacje wielokrotnie przebudowywano i restaurowano. Ostatecznie rozebrano je stopniowo w latach 1817-1910, wykorzystując kamień i cegłę do utwardzania ulic.

Do dziś zachowały się jedynie trzy krótkie fragmenty dawnych obwarowań miejskich – najokazalszy w fasadzie dawnego klasztoru ss. Dominikanek przy Placu Kościuszki, drugi przy kościele oo. Jezuitów, trzeci – w narożniku Krakowskiego Przedmieścia i ulicy Garncarskiej przy plebanii fary św. Jakuba.


Kościół farny p.w. Św. Jakuba

foto. Jerzy Jaszkowski

Piotrkowska fara zbudowana została w XIV wieku w czasach Kazimierza Wielkiego, w stylu gotyckim. W 1467 r. dobudowano do niej kaplicę św. Krzyża, w początkach XVI w. wydłużono prezbiterium, w 1674 r. wzniesiono barokową kaplicę Matki Boskiej Częstochowskiej.


Piotrkowska fara jest budowlą oszkarpowaną, z węższym i niższym prezbiterium zamkniętym wielobocznie. Od strony zachodniej do fasady świątyni przylega potężna siedmiokondygnacyjna wieża nakryta przed 1657 r. barokowym hełmem, ze strzelnicami, ostrołukowymi i półkolistymi oknami oraz kruchtą w przyziemiu.

Cennym akcentem gotyckim jest schodkowy szczyt ze sterczynami na granicy nawy i prezbiterium. W nawie i prezbiterium przykuwają uwagę gwiaździste sklepienia, oddzielone ostrołukowo.

W ołtarzu głównym z 1806 r. gotycki obraz „Zaśnięcie Najświętszej Marii Panny“ z ok. 1510 r., namalowany temperą na desce przez Marcina Czarnego, ucznia Wita Stwosza.

Uroczyste nabożeństwa w farze rozpoczynały w XV i XVI w. zjazdy sejmów koronnych, a potem (do 1792 roku) inauguracje obrad Trybunału Koronnego.

Przy świątyni do lat 70. XIX w. znajdował się najstarszy piotrkowski cmentarz grzebalny. W XV-XVIII stuleciu kościół był miejscem obrad Synodów Generalnych Kościoła Polskiego.


Zespół klasztoru oo. Bernardynów

foto. Jerzy Jaszkowski

foto. Dariusz Śmigielski

Położony poza obrębem Starego Miasta klasztor oo. Bernardynów został wzniesiony w latach 1640-43 z fundacji rodu Starczewskich na tzw. Łysej Górce.

W trakcie potopu szwedzkiego klasztor ten obrabowały i poważnie uszkodziły wojska Karola Gustawa.

Warto zobaczyć tu kościół p.w. MB Anielskiej i św. Krzyża z XVII w. (we wnętrzu barokowe ołtarze z cennymi obrazami, barokowa ambona, balustrada chóru i prospekt organowy) a także barokową bramę wejściową z kutą kratą, prowadząca na przykościelny cmentarz. Kościół jest Sanktuarium MB Piotrkowskiej koronowanej przez papieża Jana Pawła II.


foto. Dariusz Śmigielski
foto. Jacek Bykowski

Doskonałym symbolem wielokultorowości Piotrkowa może być postać Jana Karola Samuela Hildebrandta. Urodzony 22 czerwca 1761 w Wartenbergu w Brandenburgii, pierwszy w XVIII-wiecznym Piotrkowie i jedyny w ówczesnym woj. sieradzkim lekarz z dyplomem (dr medycyny i chirurgii, po studiach uniwersyteckich w Berlinie i Frankfurcie).

„Konsyliarz Jego Królewskiej Mości”, a później, za panowania Prusaków, lekarz powiatowy.

Mieszkając od roku 1790 w Piotrkowie, dał się poznać jako ofiarny lekarz i filantrop, szczerze zatroskany o życie, zdrowie i bezpieczeństwo najuboższych.

Jak wynika z wielu przekazów, ofiarnie pomagał potrzebującym – lecząc za darmo, samemu płacąc za leki, dając jałmużny i wsparcie. Gdy okolice dziesiątkował tyfus, w trosce o najuboższych opublikował w „Gazecie Warszawskiej” (nr 21 i 23 z 1813 r.) własne instrukcje upowszechniające proste formy zwalczania chorób i epidemii, a ponadto osobiście docierał do chorych w miasteczkach i wioskach, nie bacząc na ryzyko zarażenia.

Jan Hildebrandt wielokrotnie podkreślał i udowadniał przywiązanie do Polski jako ojczyzny, którą wybrał. Swoje dzieci wychował w duchu polskim – córki wydał za Polaków, a trzech synów oddał pod polskie sztandary.

Jedyne, co ocalało po tym niezwykłym, zacnym człowieku, to niepowtarzalny nagrobek – ufundowany przez Żydów Niemcowi - ewangelikowii wzniesiony na katolickim cmentarzu.


Zespół dawnego klasztoru ss. Dominikanek
Kościół Akademicki
Centrum Idei ku Demokracji
Hostel Dominium

foto. Dariusz Śmigielski

Piotrkowski klasztor sióstr Dominikanek powstał w latach 1627-73 z fundacji Katarzyny Warszyckiej. Klasztor, mimo oporu mieszczan został dobudowany do murów obronnych.

Na kompleks oprócz samego budynku klasztornego składa się przylegający do niego kościół p.w. Matki Boskiej Śnieżnej – murowana, jednonawowa świątynia, wzniesiona w XVII stuleciu w stylu barokowym.

Wnętrze kościoła posiada wyposażenie z XVII i XVIII w. (w tym ołtarz główny z 1755 r. z obrazem patronki kościoła), a sklepienie nawy głównej jest ozdobione bogatymi stiukami barokowymi.



Po kasacie klasztoru (funkcjonującego do 1864 r.) znalazło tu swe miejsce rządowe gimnazjum żeńskie.

 

Obecnie mieści się tu Centrum Idei ku Demokracji - miejsce działalności kulturalnej, historycznej i edukacyjnej.


foto. foto. Zespół Rzecznika UM Piotrkowa Trybunalskiego


Od kwietnia 2013 roku w kompleksie pięknie odrestaurowanego XVII-wiecznego, podominikańskiego klasztoru działa Hostel Domino prowadzony przez Stowarzyszenie Przyjaciół Zespołu Klasztornego Panien Dominikanek pw. Matki Bożej Śnieżnej - organizację pozarządową, jako działanie non profit, z którego wszelkie zyski przeznaczane są na ratowanie narodowego dziedzictwa kultury.


Synagoga
Miejska Biblioteka Publiczna

foto. Jacek Bykowski

foto. Dariusz Śmigielski

W 1679 r. gmina żydowska w Piotrkowie otrzymała od króla Jana III Sobieskiego przywilej zezwalający na budowę bóżnicy i lokalizację cmentarza.

Pierwsza drewniana bóżnica wzniesiona w 1689 r. spłonęła ok. 1740 r. Wielka Synagoga powstała w latach 1791-93 we wschodniej części miasta zwanej wtedy Wielką Wsią lub Żydowskim Miastem Piotrkowem.

Jej fundatorem był Mojżesz Kocyn, a projektantem prawdopodobnie Dawid Friedlander.

Za synagogą znajdował się najstarszy piotrkowski cmentarz żydowski, zniszczony przez Niemców – miejsce egzekucji Żydów z piotrkowskiego getta – pierwszego getta na ziemiach polskich, utworzonego w 1939 r.


foto. Dariusz Śmigielski

Tuż obok stoi budynek zwany Małą Synagogą ufundowany w 1775 r. przez Hersza Piotrkowera. Po ukończeniu budowy sąsiedniej Wielkiej Synagogi służył jako szkoła żydowska, na piętrze zbierał się sąd rabinacki i zarząd gminy żydowskiej.

Na parterze zachowały się podstawy czterech filarów, pomiędzy którymi dawniej stała bima. Na ścianie wschodniej górnej kondygnacji zachowała się polichromia, stanowiąca niegdyś górną część oprawy aron ha-kodesz. Synagogi zniszczone w latach II wojny światowej, zostały odbudowane dla potrzeb Biblioteki Publicznej.


Prawosławna cerkiew katedralna
p.w. Wszystkich Świętych

foto. Dariusz Śmigielski

foto. Jacek Bykowski

foto. Dariusz Śmigielski

Prawosławni Grecy przybyli do Piotrkowa w połowie XVIII w. i na mocy królewskiego przywileju z 1764 r. założyli tu parafię prawosławną.

Cerkiew w stylu neobizantyjskim wzniesiono w latach 1844-47 według projektu A. Gołońskiego. Po ukazie cara Mikołaja I piotrkowskich Greków zmuszono do podporządkowania się Cerkwi Rosyjskiej.

W latach 1868-70 cerkiew rozbudowano według projektu Iwana Sztrema, dobudowując wieżę i przedłużając ramiona krzyża.

Świątynia pełni swą funkcję do dzisiaj. We wnętrzu znajduje się ikonostas (ok. 1848 r.) sprowadzony z Petersburga oraz cenne ikony i obrazy z przełomu XIX i XX stulecia.

Zespół dawnego klasztoru oo. Pijarów 
kościół ewangelicko-augsburski

foto. Jacek Bykowski

foto. Paweł Małolepszy

Na dawny zespół klasztorny oo. Pijarów wykorzystywany obecnie przez parafię ewangelicko-augsburską (świątynia) i do niedawna przez piotrkowskie więzienie (budynek klasztorny) składają się: barokowy kościół wzniesiony w latach 1689-1718 ze sklepioną krzyżowo nawą, szerokim profilowanym gzymsem, a we wnętrzu: ołtarzem głównym z pocz. XVIII w. i barokowo-rokokowym chórem muzycznym) oraz d. klasztor Pijarów – oba przebudowane w XIX w.


Zespół klasztoru oo. Jezuitów

foto. Dariusz Śmigielski

Pierwsi jezuici przybyli do Piotrkowa w 1558 r. Na stałe osiedlili się ponad 100 lat później. Budowę zespołu klasztornego złożonego dziś z barokowej świątyni, zabudowań gospodarczych i dwóch kolegiów rozpoczęto w 1695 roku.


foto. Paweł Małolepszy

Zespół dawnego klasztoru oo. Dominikanów
kościół p.w. św. Jacka i Doroty

foto. Piotr Wypych

Dominantę dawnego zespołu klasztornego stanowi gotycka świątynia p.w. śś. Jacka i Doroty, wzniesiona w latach 1331-40 a przebudowana po pożarach w XVI i XVII w.


Jej wnętrza zdobione są barokowymi stiukami. Wśród rokokowego wyposażenia z 2. połowy XVII w. uwagę przykuwają: ołtarz główny p.w. św. Doroty oraz ołtarze boczne, stalle, obrazy a ponadto kamienne epitafia (najstarsze z 1607 r.), chór muzyczny zdobiony rokokową balustradą i organy z 1883 r.

Do świątyni przylega wzniesiona w 1624 r. kaplica Matki Boskiej Różańcowej sklepiona kolebkowo i zdobiona sztukateriami, herbami i gmerkami mieszczańskimi. Zakon zlikwidowano w 1864 r. Zachodnie skrzydło klasztoru mieści dziś Liceum Ogólnokształcące.


 Kościół p.w. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny

foto. Jacek Bykowski

foto. Jacek Bykowski

foto. Jacek Bykowski

Kościół p.w. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny przy Krakowskim Przedmieściu ufundowany w 1373 r. przez starostę sieradzkiego Jana Kmitę.

Położony poza murami obronnymi miasta w trakcie wieków kilkakrotnie palony i przebudowywany, ostatnia przebudowa w 1900 r., zatracił cechy gotyku. Zbudowany na niewielkim wzniesieniu, orientowany, posiada od strony zachodniej przybudówkę z wejściem.


foto. Jacek Bykowski

Otacza go teren pełniący niegdyś funkcję cmentarza, na którym, jak głosi podanie chowano skazanych wyrokiem Trybunału Koronnego.

Wyposażenie kościółka w większości barokowe. Ołtarz główny p.w. Matki Bożej z Dzieciątkiem, w nim obraz z ok. poł. XVIII w. Godne uwagi są gotyckie rzeźby przyścienne Matki Bożej z Dzieciątkiem, św. Barbary i św. Katarzyny.

Pozostałością cmentarza są tablice epitafijne z XVII-XIX w. na elewacji kościoła i murze ogrodzeniowym oraz nagrobek.


Aeroklub Ziemi Piotrkowskiej

więcej informacji
>> kliknij tutaj

 


W 1793 r. Pijarzy przenieśli się do klasztoru oo. Jezuitów, a kościół pijarski sprzedano parafii ewangelickiej. Zakon Pijarów skasowano w 1864 r.


Prace przerywane wojnami i pożarami trwały praktycznie do kasaty zakonu w 1773 r. Najcenniejszą częścią zespołu jest barokowy kościół p.w. św. Franciszka Ksawerego wzniesiony w latach 1701-27 według projektu J. I. Delamarsa, z bogatym wnętrzem w stylu barokowym i późnobarokowym oraz interesującymi polichromiami.

Obok świątyni Nowe Kolegium wznoszone od 1754 r., ukończone już przez oo. Pijarów a mieszczące dziś Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego. Jezuici wrócili do Piotrkowa w 1945 r. Kościół ten jest Sanktuarium Matki Boskiej Trybunalskiej.



Muzea, galerie, biblioteki


więcej informacji
>> kliknij tutaj

Planetarium
w I Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego

Pokazy prowadzone są w następujących godzinach: poniedziałek: 10:45, 12:15 wtorek: 9:00, 10:20 środa: 9:00, 10:30, 12:00 czwartek:10:30, 12:00 piątek: 11:00

Planetarium jest w stanie pomieścić jednorazowo grupę 40 osób.
Rezerwacji można dokonywać telefonicznie: +48 44 732 69 90

Al. Mikołaja Kopernika 1
97-300 Piotrków Trybunalski
tel. +48 44 732 69 90

więcej informacji
>> kliknij tutaj



Scena Regionalna teatru im. S. Jaracza


więcej informacji
>> kliknij tutaj

 


Sport i rekreacja

więcej informacji
>> kliknij tutaj

 


Kino Helios Piotrków Trybunalski

więcej informacji
>> kliknij tutaj

 


Ścieżki rowerowe

więcej informacji
>> kliknij tutaj

Zapraszamy!
Witamy
Poniedziałek, 10 grudnia 2018
Położenie » Zobacz położenie atrakcji »

Filmy »
Panoramy »

Noclegi w okolicy »
» lista atrakcji «
Wybierz atrakcje:
Zamek królewski
Rynek Trybunalski
Stare Miasto
Zamek Jaxów Bykowskich
Fragmenty murów miejskich
Kościół farny p.w. Św. Jakuba
Zespół klasztoru oo. Bernardynów
Zespół dawnego klasztoru ss. Dominikanek / Kościół Akademicki / Centrum Idei ku Demokracji / Hostel Dominium
Synagoga / Miejska Biblioteka Publiczna
Aeroklub Ziemi Piotrkowskiej
Prawosławna cerkiew katedralna p.w. Wszystkich  Świętych
Zespół dawnego klasztoru oo. Pijarów / kościół ewangelicko-augsburski
Zespół klasztoru oo. Jezuitów
Zespół dawnego klasztoru oo. Dominikanów / kościół p.w. śś. Jacka i Doroty
Kościół p.w. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
Planetarium
Muzea, galerie, biblioteki
Ścieżki rowerowe
Scena Regionalna teatru im. S. Jaracza
Sport i rekreacja
Reklamy Google
Strona główna  |  Wiadomości  |  Mapa serwisu
Copyright © 2006 - 2009 VC.TravellingPolska, Wszelkie prawa zastrzeżone